به بهانه نمایش فیلم آواز خدا

by | Dec 9, 2018

دکتر ابوالفضل اقوامی

سال‌ها است نوای آسمانی تنبور تنم را لرزانده و آتش به جانم ریخته، بی آن که بدانم علتش چیست؟ چه در سال های اقامت در کرمانشاه در کودکی و سفر به شهرستان‌های مختلف آن نواحی، چه سال‌هایی که بنا به الزام شغل و زندگی، در شهرهای مختلف استان خراسان، گشته و زندگی کرده ام، در همه این سال‌ها، هیچ گاه علت تأثیر رمز آلود این ساز، علیرغم سادگی بیش از حدش بر من مکشوف نگردیده بود.

توفیق یارم شد و در تاریخ پنجم دسامبر ۲۰۱۸ (۱۵ آذر ۱۳۹۷) در اولین نمایش عمومی فیلم مستند “آواز خدا”، اثر هنرمند ارزنده عارف محمدی، در تورنتو حضور یافتم.

فیلم خوش ساخت و ارزشمندی که روایتگر داستان سفر او است به مهد “تنبور”، کردستان، البته با نیّت تهیه گزارش از کهنسال‌ترین تنبورنواز و در عین حال مرشد معنویِ یکی از آیین‌های عرفانی کهن ایران (یارسان)، سید قدمیار، که شور بختانه اندکی پیش از سفر روایتگر، به رحمت خدا می‌رود.

این سفر بهانه‌ای می‌شود تا تاریخچه چند هزار ساله تنبور و نیز آیین یارسان توسط دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی‌دان، شکافته و بررسی شود.

فیلم‌برداری، تدوین، دکوپاژ و بطور کلی همه عوامل فیلم در تراز جهانی و حاصل سال‌ها مرارت و تجربه فیلمساز به طور اخص و سایر همکارانش بطور اعم می باشد.

موسیقی که موضوع اصلی فیلم است و نیازمند دقت و وسواس زیاد، بسیار هنرمندانه بکار گرفته شده بود، بخصوص موسیقی کردستان که بسیار غنی است و به اندازه خودِ تنبور قدمت و ظرافت دارد. در حالی که بعلت حساسیت مطلب، می توانست مهم‌ترین نقطه آسیب فیلم باشد، برعکس نقطه قوت فیلم گردیده است.

انتخاب و توصیف الحان مختلف آوازها و مقام های موسیقی نواحی کردستان، آن هم به صورت مستند و علمی بسیار خوب انجام شده و با اینکه در بخش اجرای موسیقی در فضای باز، صدابرداری سر صحنه انجام نشده، ولی صدا و تصویر کاملا هنرمندانه سینک و منطبق شده اند.

البته به نظر من صحنه نواختن تنبور بر بالای صخره و سنگ به همراه رقصِ سماع، اگرچه نمادین و بسیار زیبا است و‌ استفاده از تکنولوژی های جدیدِ فیلم برداری با پهپاد آن را بسیار زیبا کرده، اما تا حدی روایت طبیعی و مستند گونه فیلم را آسیب زده است. ضمن اینکه اصولا این گونه رقصِ سماع، مخصوص قونیه و دراویش آن جا است و در کردستان آن چنان رایج نیست. صحنه های زیبا و هزار رنگ تنبور نوازیِ دسته جمعی یارسانی ها به اندازه کافی واقعی و تأثیر گذار بودند.

تحقیقات کامل و جامع در مورد تنبور و آیین عرفانی “یارسان” که از زبان دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی دان شنیده می شود، به حق مهم‌ترین نقطه قوت فیلم و  پاسخ بسیاری از ناگفته ها در مورد این ساز عرفانی و باستانی است.

تنبور در سفر دور و دراز چند هزار ساله اش به همه جا سفر کرده و در مناطق مختلف اسامی مختلف یافته است. منجمله در خراسان دو تار نام گرفته و نوازندگان ابتدایی و اصلی اش ساکنان کُرمانْجِ شمال خراسان (ایلی از کردهای ایران که در همه جای ایران پراکنده شده و به زبان خاص کُرمانجی سخن می‌گویند) بوده‌اند.

بزرگانی از خطه خراسان که من می‌شناسم، عثمان حق پرست و غلامعلی پور عطایی از جنوب خراسان و حاج قربان سلیمانی و حسین یگانه و فرزندش محمد یگانه از نوازندگان بنام شمال خراسان هستند.

نقطه قوت دیگر فیلم تنبور نوازی و آواز خوانی همزمان خانم دنیا کمالی بود که تأثیر شدیدی بر مخاطب می گذاشت و در حالی که آواز خواندن زنان در شرایط فعلی ایران، تابو و ممنوع است، انتخاب ایشان به عنوان نوازنده و خواننده بسیار انتخاب هوشمندانه ای بود.

دنیا ترانه بسیار زیبایی می‌خواند و در پایان فیلم هم پیامِ خود، مردم سلحشور کرد و فیلمساز را یکجا به مخاطبین می دهد که:

“به امید روزی که هرکس به جای اسلحه، سازی در دست بگیرد.”

رمز و راز تاثیر تنبور بر روح و جان ما نیز همین است که تنبور، حافظه تاریخی چند هزار ساله قوم و نژاد ما است، حافظه‌ای که شاهد همه پیروزی‌ها، شکست‌ها، فراز و فرودها و غم و شادیِ تمدن کهنسال ایرانی بوده و در وجود نماینده خلفِ قوم ما، یعنی مردم سلحشور کردستان و در قامت تکیده سازی که به ظاهر چوبی و پوستی و سیمی خشک است، متبلور شده است.

خشک سیمی خشک چوبی خشک پوست

از کجا می‌آید این آوای دوست؟

بانگ گردش‌های چرخ است اینکه خلق،

می نوازندش به تنبور و به حلق.

کاهش شدید بازارهای سهام پس از اعلام تعرفه‌های جدید ترامپ

کاهش شدید بازارهای سهام پس از اعلام تعرفه‌های جدید ترامپ

در دوازدهمین روز کمپین انتخاباتی، کانادا به تعرفه‌های گمرکی اعلام شده توسط ایالات متحده پاسخ داد و تعرفه‌های ۲۵ درصدی برای تمام وسایل نقلیه وارداتی از ایالات متحده که مطابق با توافقنامه تجاری کانادا، ایالات متحده و مکزیک نیستند، وضع کرد.

جنگ اقتصادی ترامپ علیه جهان

جنگ اقتصادی ترامپ علیه جهان

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، روز چهارشنبه با «اعلام استقلال اقتصادی» ایالات متحده، بزرگترین جنگ اقتصادی آمریکا علیه ۱۸۵ کشور جهان را با تعیین تعرفه‌های گمرکی ۱۰ تا ۵۰ درصد آغاز کرد.

سه زن ایرانی در لیست ۱۰۰ زن قدرتمند کانادا

در لیست سال ۲۰۲۳ زنان قدرتمند کانادا ۱۰۰ زن قرار دارند که ۳ تن از آنان زنان ایرانی-کانادایی هستند.

چرا هیئت مدیره کنگره ایرانیان کانادا مشروعیت ندارد؟

هیئت مدیره کنونی کنگره ایرانیان کانادا در سال‌‌های اخیر در مورد تعداد اعضای این نهاد سکوت کرده است در حالیکه در آخرین انتخابات و مجمع عمومی کنگره کمتر از ۲۰۰ تن شرکت کرده بودند و گفته می‌شود تعداد اعضای رسمی نیز بیش از این تعداد نیست.

ایرانیان و ترومای جمعی: از درد تا درمان

بنیاد چشم‌انداز ایران آزاد، «انجمن دانشجویان دانشگاه تورنتو برای ایران آزاد» و نهاد حقوقی «ParsiLaw»، روز ۲۹ اوت ۲۰۲۴ یک جلسه سخنرانی و پرسش و پاسخ، با عنوان «ایرانیان و ترومای جمعی: از درد تا درمان» در دانشگاه تورنتو برگزار کردند.

حمایت مارگارت اتوود از جنبش زنان ایران

مارگارت اتوود، نویسنده، شاعر و منتقد ادبی سرشناس کانادایی، روز چهارشنبه ۱۵ فوریه ۲۰۲۳، در مراسم سالانه انجمن روزنامه‌نگاران کانادایی برای آزادی بیان، جوایز «شجاعت روزنامه‌نگاری« را به نیلوفر حامدی و الهه محمدی، دو رزنامه‌نگار جوان ایرانی که پس از گزارش قتل مهسا امینی، دستگیر و همچنان زندانی هستند اهداء کرد.

پایان چهار روز نگرانی در سه استان مرکزی کانادا

ميلز ساندرسون ۳۲ ساله، یکی از دو متهم حملات مرگبار ساسکاچوان پس از چهار روز تعقیب و گریز ساعاتی پس از دستگیری درگذشت.

با امیدها و نگرانی‌های خیزش انقلابی مردم ایران چگونه برخورد کنیم؟

امیدها و نگرانی‌ها چه تأثیری بر ایفای نقش ایرانیان مهاجر برای حمایت و همدلی با ایرانیان معترض در درون ایران خواهد داشت.

دادخواهی، امتداد مبارزه

انجمن دانشجویان ایرانی دانشگاه تورنتو، با همکاری گروه «فستیوال کیان»، بمناسبت ۲۵ آبان و گرامیداشت یاد جان‌باختگان جنبش «زن، زندگی، آزادی» روز پنجشنبه ۱۶ نوامبر مراسمی با حضور تعدادی از اعضای خانواده‌های جان‌باختگان جنبش مهسا و شرکت ده‌ها تن از ایرانیان، در دانشگاه تورنتو برگزار کردند.

رادیکالیسم، عشق و جنسیت

رادیکالیسم، عشق و جنسیت

کتاب «رادیکالیسم، عشق و جنسیت» در باره زندگی عاطفی چهار تن از زنان نویسنده و فعال نامدار و تأثیرگذار تاریخ معاصر جهان است. النور مارکس، رزا لوگزامبورگ، اِما گلدمن و هانا آرنت، چهار زنی هستند که هایده مغیثی زندگی عاطفی و شخصی آنها را بررسی و مورد توجه قرار داده است.

آیا پی‌یر پوالیور با حمایت هند رهبر حزب محافظه‌کار شده است؟

آیا پی‌یر پوالیور با حمایت هند رهبر حزب محافظه‌کار شده است؟

در سومین روز کارزار انتخاباتی فدرال موضوع نفوذ خارجی در سیاست کانادا مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس گزارش روز سه‌شنبه روزنامه گلوب اند میل، طبق گفته‌های سرویس کانادایی اطلاعات امنیتی (CSIS)، هند در سال ۲۰۲۲ در رقابت برای رهبری حزب محافظه‌کار کانادا به نفع پی‌یر پوالیور دخالت کرده است.

سناریوهای احتمالی برای ایران در آینده نزدیک

سناریوهای احتمالی برای ایران در آینده نزدیک

پس از انتخابات اخیر آمریکا و وضعیت اسفبار اقتصادی در ایران، بار دیگر تقریباً همه‌ی ایرانیان امیدوار شده‌اند که بحران داخلی و خارجی جمهوری اسلامی آخرین بحران است. آیا اینگونه است؟
چه سناریو‌های احتمالی در کوتاه مدت در انتظار ایران است؟

آیا پی‌یر پوالیور حزب محافظه‌کار را به سوی «نابودی» می‌برد؟

آیا پی‌یر پوالیور حزب محافظه‌کار را به سوی «نابودی» می‌برد؟

نتایج یک نظرسنجی‌ داخلی که برای حزب محافظه‌کاران پیشرو، به رهبری داگ فورد انجام شده نشان می‌دهد که حزب لیبرال‌ به رهبری مارک کارنی، با اختلاف دو رقمی از محافظه‌کاران فدرال به رهبری پی‌یر پوالیور، در استان انتاریو پیش هستند.

منع ورود شهروندان کانادایی متولد ایران و افغانستان به خاک آمریکا

منع ورود شهروندان کانادایی متولد ایران و افغانستان به خاک آمریکا

به گزارش روزنامه گلوب اند میل، چند تن از وکلا و مشاورین مهاجرت گفته‌اند در پی سخت‌گیری‌های دولت ترامپ در باره افراد خارجی گروهی از شهروندان کانادایی متولد ایران و افغانستان پس از روبرو شدن با سوالات سخت در مرز، از ورود به ایالات متحده محروم شده‌اند.

به خبرنامه پرژن میرور بپیوندید

Join our mailing list to receive the latest news and updates

You have Successfully Subscribed!

Share This

Share This

Share this post with your friends!